PRN N. Sembilan : Mandat baharu dan perubahan tingkah laku

SAUDARA PENGARANG

Keputusan Pilihan Raya Negeri (PRN) Negeri Sembilan 2026 membawa perubahan besar terhadap landskap politik negeri.

Kerjasama Barisan Nasional (BN) dan Perikatan Nasional (PN) berjaya memperoleh jumlah kerusi yang mencukupi untuk membentuk kerajaan, sekali gus menamatkan pentadbiran Pakatan Harapan (PH) yang bermula sejak 2018.

Keputusan ini tidak wajar dibaca sekadar sebagai kemenangan sebuah gabungan dan kekalahan gabungan lain.

Sebaliknya, ia mencerminkan perubahan tingkah laku pengundi, keberkesanan strategi kerjasama politik serta tuntutan masyarakat terhadap kestabilan dan prestasi pentadbiran.

Dalam PRN sebelumnya pada 2023, PH memenangi 17 daripada 36 kerusi, diikuti BN dengan 14 kerusi dan PN lima kerusi. Ketika itu, PH dan BN bekerjasama membentuk kerajaan negeri.

Namun, susunan politik pada 2026 berubah apabila BN memilih bekerjasama dengan PN dalam pembahagian kerusi, manakala PH bertanding sebagai pesaing utama.

Pemindahan Undi Menentukan Kemenangan

Antara faktor paling penting ialah keberkesanan pemindahan undi atau vote transferability antara penyokong BN dengan PN.

Dalam politik gabungan, persetujuan pemimpin untuk bekerjasama tidak semestinya menjamin penyokong akar umbi akan mengikuti keputusan tersebut.

Penyokong sesuatu parti mungkin enggan mengundi calon daripada parti lain walaupun kedua-duanya mempunyai perjanjian politik.

Namun, keputusan di beberapa kawasan menunjukkan sebahagian besar penyokong BN dan PN bersedia memberikan undi kepada calon yang dipersetujui bersama.

Di Paroi, misalnya, calon PN Kamarol Ridzuan Mohd Zain menang dengan majoriti 16,959 undi, jauh lebih besar berbanding majoriti 5,539 undi pada 2023.

Di Rantau pula, Datuk Seri Mohamad Hasan mempertahankan kerusi dengan majoriti 12,018 undi, meningkat daripada 10,280 undi pada pilihan raya sebelumnya.

Peningkatan majoriti tersebut menunjukkan bahawa kerjasama BN–PN bukan hanya berlaku pada peringkat elit. Ia turut diterjemahkan kepada sokongan pengundi dalam peti undi.

Dari sudut sains politik, keadaan ini memperlihatkan berlakunya proses penyelarasan strategik.

Pengundi tidak semata-mata memilih berdasarkan identiti parti, tetapi turut menilai gabungan mana yang mempunyai peluang lebih realistik untuk membentuk Kerajaan.

Kemenangan Bukan Semata-Mata Gelombang Sentimen

Keputusan PRN ini juga tidak seharusnya dijelaskan hanya melalui istilah seperti “gelombang” atau sentimen sementara.

Pilihan raya lazimnya dipengaruhi oleh gabungan beberapa faktor, termasuk kekuatan calon, jentera tempatan, identiti parti, prestasi penyandang, isu semasa dan kadar keluar mengundi.

BN mempunyai kelebihan organisasi yang telah lama berakar di kawasan luar bandar. PN pula mempunyai kekuatan tersendiri dalam kalangan sebahagian pengundi Melayu.

Apabila kedua-dua kekuatan ini disatukan melalui pembahagian kerusi yang tersusun, PH berhadapan pertandingan yang lebih sukar berbanding 2023.

Pada masa yang sama, kehadiran Bersatu sebagai parti yang bertanding secara berasingan gagal diterjemahkan kepada kemenangan. Bersatu memutuskan menggunakan logo sendiri selepas tidak dilibatkan dalam pembahagian kerusi antara BN dengan PN.

Keadaan tersebut menunjukkan bahawa pengenalan jenama dan tokoh nasional sahaja tidak mencukupi. Parti politik memerlukan organisasi akar umbi, calon yang diterima masyarakat dan naratif yang meyakinkan tentang peranan mereka selepas pilihan raya.

Pengundi juga cenderung mengelakkan pilihan yang dilihat tidak mempunyai laluan jelas untuk membentuk kerajaan.

Dalam pertandingan pelbagai penjuru, pertimbangan strategik seperti ini boleh menyebabkan parti kecil atau parti yang terasing daripada gabungan utama kehilangan sokongan.

Menilai Semula Hubungan dengan Pengundi

Parti yang tewas memerlukan penilaian yang lebih mendalam daripada sekadar menyalahkan propaganda, sentimen kaum atau kegagalan penyokong keluar mengundi.

Parti perlu meneliti sejauh mana pencapaian pentadbirannya benar-benar difahami dan dirasai masyarakat.

Dalam politik demokratik, prestasi sebenar dan persepsi terhadap prestasi ialah dua perkara yang saling berkaitan.

Kerajaan mungkin telah melaksanakan pelbagai program, tetapi manfaat tersebut tidak semestinya menghasilkan sokongan sekiranya rakyat tidak melihat kesannya terhadap kehidupan mereka.

Selain itu tahap keterlibatan pengundi muda dan pengundi bandar juga perlu diteliti. Kajian mengenai PRN Johor 2026 menunjukkan bahawa kadar keluar mengundi boleh menjadi faktor utama yang mengubah keputusan.

Kajian tersebut mendapati sebahagian kemerosotan sokongan kepada PH dalam kalangan pengundi Cina berlaku kerana penurunan kadar keluar mengundi, bukan semata-mata perpindahan besar-besaran kepada BN.

Walaupun konteks Johor dan Negeri Sembilan tidak seratus peratus sama, pengajarannya jelas iaitu penyokong yang bersetuju dengan sesuatu parti belum tentu akan hadir mengundi tanpa motivasi politik yang kuat.

Majoriti Besar Membawa Tanggungjawab Besar

Kemenangan BN–PN memberikan legitimasi politik untuk membentuk kerajaan. Namun, legitimasi pilihan raya perlu disusuli dengan legitimasi prestasi.

Rakyat akan menilai kerajaan baharu berdasarkan kemampuannya menangani kos sara hidup, peluang pekerjaan, perumahan, pembangunan luar bandar, pengangkutan, kesihatan dan kebajikan golongan muda.

Kemenangan pilihan raya tidak boleh menjadi alasan untuk kerajaan berasa terlalu selesa.

Majoriti yang kukuh sepatutnya digunakan untuk mempercepat pelaksanaan dasar dan mengurangkan ketidakstabilan politik.

Pada masa yang sama, kerajaan perlu memastikan wujudnya semak dan imbang, ketelusan serta pembahagian tanggungjawab yang jelas antara BN dengan PN.

Persoalan mengenai calon Menteri Besar turut menjadi ujian awal terhadap kesepakatan tersebut. Datuk Seri Mohamad Hasan mempunyai pengalaman luas dan menang dengan majoriti besar di Rantau.

Namun, pemilihan Menteri Besar bukan hanya berkaitan populariti atau senioriti. Calon yang dipilih perlu mempunyai keupayaan mengurus hubungan antara parti, institusi negeri dan kepentingan masyarakat yang pelbagai.

PRN Negeri Sembilan 2026 membuktikan bahawa tingkah laku pengundi tidak bersifat statik. Pengundi boleh mengubah sokongan apabila berhadapan susunan gabungan, calon dan isu yang berbeza.

BN–PN telah memenangi pilihan raya. Cabaran seterusnya adalah membuktikan bahawa kerjasama yang berkesan ketika merebut kuasa juga mampu menghasilkan pentadbiran yang stabil, inklusif dan berprestasi.

Mandat telah diberikan oleh rakyat. Namun, mandat tersebut bukan cek kosong. Dalam demokrasi, kemenangan hanya membuka pintu pemerintahan, manakala kepercayaan rakyat perlu dipertahankan melalui hasil pentadbiran.

Artikel ini merupakan pandangan peribadi penulis dan tidak semestinya mewakili pandangan mahu pun pendirian rasmi RTM.

Ts. Dr. Ahmad Firdhaus Arham
Pusat Pengajian Citra Universiti & Institut Islam Hadhari
Universiti Kebangsaan Malaysia
E-mel: benferdaoz@ukm.edu.my