Semarakkan Merdeka melalui pelancongan, seni, dan budaya

SAUDARA PENGARANG

Sambutan Merdeka lazimnya dikaitkan dengan perarakan, pertunjukan bunga api, kibaran Jalur Gemilang dan nyanyian lagu patriotik.

Acara sebegini sememangnya menjadi sebahagian daripada tradisi kita dalam meraikan kemerdekaan negara. Namun, Bulan Kebangsaan tidak seharusnya sekadar menunggu acara rasmi yang dianjurkan kerajaan.

Lebih daripada itu, ia boleh dijadikan ruang untuk rakyat mengambil inisiatif bagi menzahirkan rasa bangga terhadap negara dan meraikan kemerdekaan dengan cara yang dekat dengan kehidupan.

Dalam konteks ini, seni, budaya dan pelancongan mempunyai peranan yang besar.

Semangat patriotisme tidak hanya terserlah melalui ucapan, perarakan atau mengibarkan Jalur Gemilang.

Ia hadir dalam bentuk yang lebih sederhana, contohnya menghayati lagu-lagu tradisional, mengunjungi tapak warisan, mempelajari tarian tradisional, penganjuran program kebudayaan atau melancong untuk mengenali cara hidup rakyat di negeri jiran.

Pengalaman sebegini mungkin kelihatan kecil, tetapi mampu meninggalkan kenangan dan membina hubungan yang lebih dekat antara rakyat.

Kerajaan Menyediakan Wadah, Rakyat Menghidupkan semangat

Kerajaan sememangnya mempunyai peranan penting dalam menjayakan sambutan Merdeka, termasuk menyediakan dasar, kemudahan dan wadah untuk program berskala nasional.

Namun, semangat kemerdekaan tidak seharusnya bergantung sepenuhnya kepada program rasmi sahaja.

Organisasi seperti pejabat-pejabat kerajaan dan swasta, pertubuhan bukan kerajaan (NGO), universiti, sekolah, kumpulan kebudayaan, penggiat pelancongan dan komuniti boleh mengambil kesempatan ini untuk menganjurkan program mengikut kreativiti dan kemampuan masing-masing.

Ia tidak semestinya memerlukan peruntukan yang besar.

Program jejak warisan, persembahan muzik, merasai makanan tradisional, lawatan ke tempat-tempat bersejarah atau sesi perkongsian pengalaman di muzium sudah memadai untuk mewujudkan pengalaman yang bermakna.

Apabila rakyat sendiri mengambil bahagian, Merdeka tidak lagi sekadar sesuatu yang ditonton, sebaliknya sesuatu yang dihayati bersama.

Budaya Menghubungkan Generasi

Seni dan budaya mempunyai keupayaan istimewa untuk mengeratkan hubungan antara generasi.

Golongan yang lebih berusia mempunyai pengetahuan mengenai adat, makanan, muzik, pakaian, kraftangan dan kisah masyarakat terdahulu manakala generasi muda pula mempunyai kreativiti serta keupayaan menggunakan teknologi dan media sosial untuk memberikan nafas baharu kepada warisan tersebut.

Program Keretapi Sarong misalnya boleh dijadikan sebagai contoh yang baik. Bermula sebagai inisiatif masyarakat sivil, program itu berkembang menjadi antara acara yang menarik penyertaan ramai sempena Hari Malaysia.

Peserta berhimpun menggunakan pengangkutan awam dengan mengenakan pakaian tradisional, selain diserikan dengan muzik dan persembahan kebudayaan.

Yang lebih penting, program sebegini menunjukkan bagaimana budaya dapat menjadi titik pertemuan antara generasi dan masyarakat yang berbeza.

Warisan bukan sekadar sesuatu yang perlu disimpan atau dipamerkan. Ia perlu dipelajari, dikongsi dan diamalkan supaya terus hidup dalam masyarakat. Oleh yang demikian, Bulan Kebangsaan sebaiknya dimanfaatkan untuk memperbanyak pengalaman seperti ini.

Pelancongan Membuka Ruang Mengenali Malaysia

Jika budaya membantu rakyat memahami satu sama lain, pelancongan pula memberi peluang untuk mereka mengenali sendiri kepelbagaian negara.

Bulan Kebangsaan boleh menjadi dorongan kepada rakyat untuk melancong dalam negara dan meneroka destinasi menarik, menikmati makanan, bahasa, adat serta cara hidup yang berbeza.

Ia juga memberi peluang untuk mengenali lebih rapat komuniti dan warisan yang mungkin selama ini berada di luar pengetahuan mereka.

Percutian keluarga ke Melaka atau Pulau Pinang, misalnya, boleh disertai lawatan ke kawasan warisan. Perjalanan ke Sabah dan Sarawak pula boleh membuka ruang kepada generasi muda untuk mengenali masyarakat peribumi serta kepelbagaian budaya yang menjadi sebahagian daripada identiti Malaysia.

Dalam konteks ini, pelancongan domestik bukan sekadar kegiatan ekonomi. Ia turut boleh menjadi wadah pembinaan negara.

Apabila rakyat Malaysia mengenali Malaysia dengan lebih dekat, mereka bukan sahaja menjadi pelancong, tetapi juga memahami kepelbagaian yang membentuk negara ini.

Merdeka Perlu Disertai, Bukan Ditonton

Merdeka tidak seharusnya menjadi sesuatu yang hanya ditonton. Ia perlu menjadi pengalaman yang boleh disertai oleh semua lapisan masyarakat.

Pusat beli-belah boleh menganjurkan minggu warisan Malaysia. Universiti boleh mendokumentasikan sejarah masyarakat setempat. NGO boleh menyatukan pelbagai generasi melalui permainan tradisional, manakala pengusaha pelancongan boleh menawarkan pakej-pakej berasaskan warisan di pelbagai lokasi dalam negara.

Malah, pengalaman perjalanan juga boleh membawa semangat Merdeka. Syarikat penerbangan, misalnya, boleh memperkenalkan muzik tradisional, segmen ringkas mengenai budaya Malaysia atau pemakaian pakaian tradisional dalam kalangan kru kabin.

Tidak semua usaha ini perlu berskala besar.

Apabila rakyat diberi ruang untuk menyumbang dan mengalami sendiri warisan negara, Merdeka menjadi sesuatu yang dibina bersama dan oleh rakyat, bukan sekadar dianjurkan untuk mereka.

Penutup

Kemerdekaan bukan hanya tentang mengingati masa lalu. Ia tentang mengambil tanggungjawab terhadap masa depan.

Seni, budaya dan pelancongan boleh membantu menjadikan tanggungjawab itu sesuatu yang dapat dirasai, bukan dengan penganjuran acara berskala besar semata-mata, tetapi dengan memberi lebih banyak peluang kepada rakyat untuk mengenali, merasai dan menghayati kemerdekaan dengan cara tersendiri.

Sambutan kemerdekaan yang paling bermakna mungkin bukan perarakan terbesar atau pertunjukan bunga api yang paling meriah.

Ia mungkin hadir dalam aktiviti kecil dan sederhana yang tidak memerlukan pentas untuk memberikan makna.

Mari kita jadikan bulan Ogos dan September bukan sekadar bulan untuk mengibarkan Jalur Gemilang. Biarlah ia menjadi bulan untuk rakyat meneroka Malaysia, berkongsi Malaysia dan meraikan Malaysia bersama-sama.

Merdeka! Merdeka! Merdeka!

Artikel ini merupakan pandangan peribadi penulis dan tidak semestinya mewakili pandangan mahu pun pendirian rasmi RTM.

Akmal Adanan
Pensyarah Kanan
Fakulti Pengurusan Hotel dan Pelancongan
UiTM Cawangan Melaka